• Vijf dingen die je moet weten over de vijfde anti-witwasrichtlijn

Op 10 januari 2020 gaat de vijfde anti-witwasrichtlijn in. Deze richtlijn is een verdere aanscherping van de vierde anti-witwasrichtlijn, die in juni 2017 in werking trad. Wat betekent dit voor jouw organisatie? En welke stappen kun je nu alvast zetten?

Door Ilham Moudnib, november 2018

Na het invoeren van de vierde anti-witwasrichtlijn op 27 juni 2017 blijken het witwassen van geld en terrorisme-financiering nog steeds tot aanzienlijke problemen te leiden. Reden voor de invoering van de nog scherpere vijfde anti-witwasrichtlijn op 10 januari 2020. Door deze nieuwe anti-witwasrichtlijn veranderen er ook zaken rondom de wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).

Deze wijzigingen kunnen forse gevolgen hebben voor het (risico)-beleid binnen jouw organisatie. Het is dan ook van belang om nu al de impact van deze wijzigingen voor jouw organisatie in kaart te brengen, zodat je tijdig kunt inschatten wat er nodig is. Waar raakt het jouw organisatie, en welke maatregelen moeten er worden genomen en welke medewerkers moeten worden opgeleid?

5 vragen om je slim voor te bereiden op de vijfde anti-witwasrichtlijn:

1. Valt de branche waarin je werkt straks ook onder de richtlijn?

De reikwijdte van de Wwft wordt uitgebreid, waardoor meer branches zich moeten gaan houden aan de verplichtingen van de Wwft. Nieuw zijn bijvoorbeeld aanbieders van kansspelen als zij betalingen van meer dan 10.000 Euro in contant geld ontvangen. Denk bijvoorbeeld aan loterijen, aanbieders van sportweddenschappen, speelautomaathallen en online kansspelaanbieders. Maar ook ’groot waarde’-handelaren die in goederen handelen en bedragen van meer dan 10.000 euro contant ontvangen vallen in de nieuwe regeling onder de Wwft. Beheerders van beleggingsinstellingen zullen in bepaalde gevallen ook onder deze nieuwe verplichtingen vallen.

2. Bied je je klanten ‘elektronisch geld’ aan, zoals prepaidkaarten of cadeaukaarten?

De verplichtingen rondom prepaidkaarten en cadeaukaarten, in de wet aangemerkt als ‘elektronisch geld’ worden uitgebreid. Zo wordt de anonimiteit – de vrijstelling van de verplichting tot cliëntenonderzoek – verlaagd tot 150 Euro per kaart bij face-to-face-gebruik. Dit geld voor zowel herlaadbare als niet-herlaadbare kaarten.

Als jouw organisatie regelmatig dit soort kaarten boven de 150 Euro uitgeeft, vraagt dat om een gewijzigd beleid. In dit beleid zal je duidelijk een risicobenadering moeten opnemen ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.

3: Werkt jouw organisatie met cryptocurrencies?

Cryptocurrencies zullen met de vijfde anti-witwasrichtlijn in het toepassingsbereik gaan vallen. Dit zal meer duidelijkheid brengen rondom een onderwerp dat erg in ontwikkeling is. De belangrijkste reden voor deze aanpassing is dat de bevoegde autoriteiten hiermee verdachte transacties kunnen gaan monitoren. Dit wordt met name bereikt door de exchanges en de cryptowallets als poortwachters binnen de richtlijn te brengen.

4. Is er verscherpt cliëntenonderzoek nodig?

De vereisten rondom het cliëntenonderzoek wordt veel meer risicogebaseerd. Dit betekent dat het cliëntenonderzoek aan de hand van de omstandigheden moet worden afgestemd op de betreffende risico’s; er is geen opsomming meer mogelijk waarbij je kan volstaan met een vereenvoudigd cliëntenonderzoek. In de nieuwe situatie moet je – voordat er een relatie wordt aangegaan of een transactie wordt uitgevoerd – aan de hand van risico’s beoordelen of een vereenvoudigd cliëntenonderzoek kan worden toegepast.

Een vereenvoudigd cliëntenonderzoek kan alleen als je organisatie comfortabel kan vaststellen dat het risico gerechtvaardigd laag is. Verscherpt cliëntenonderzoek is volgens art 8 Wwft nodig als ‘de aard van de zakelijke transactie of relatie een hoog risico met zich meebrengt’, of als ‘de staat waar de cliënt woont of zetel heeft is aangewezen als staat met een hoger risico’. Zaak dus om tijdig maatregelen te nemen om deze hogere risico’s te beheersen en te beperken.

5. Ben je klaar voor het UBO-register?

Een belangrijke verandering is dat met de vijfde anti-witwasrichtlijn binnen Europa een UBO-register wordt geïntroduceerd voor Nederland. In dit register worden alle ‘ultimate benificial owners’ (UBO) van juridische entiteiten opgenomen met persoonsgegevens zoals naam, geboortedatum en BSN-nummer. In 2020 moeten de Europese lidstaten dit nationaal aanleggen, in 2021 worden de UBO-registers binnen Europa verbonden. Er is veel discussie over dit onderwerp, omdat dit register deels openbaar is en inbreuk maakt op de privacy.

Met de introductie wordt de definitie voor ultimate benificial owner aangepast: de huidige grens van 25% of meer vennootschap of zeggenschap wordt teruggebracht tot 10%. Nieuw is dat als er geen ultimate benificial owner kan worden gevonden, de directe beleidsbepalers als ultimate benificial owner worden aangemerkt.

Deze introductie betekent voor instellingen die onder de Wwft vallen dat zij dit register eerst moeten raadplegen. Uiteindelijk biedt het UBO-register ook kansen: organisaties moeten zelf transparanter zijn, maar krijgen ook toegang tot veel meer informatie over klanten en leveranciers.

Sancties

Niet alleen het beleid wijzigt, ook de sanctiemogelijkheden worden aangepast. De nieuwe sancties zijn vergelijkbaar met de regelgeving in de Wwft, waarbij het maximumbedrag van categorie 3 wordt verhoogd van 4 miljoen Euro naar 5 miljoen Euro. Ook is er een omzetgerelateerde boetemogelijkheid opgenomen.

Daarnaast worden de toezichthouders verplicht om besluiten rondom het opleggen van sancties en maatregelen te publiceren. Ook moeten organisaties processen inrichten waarmee werknemers een overtreding van de Wwft intern en anoniem kunnen melden via een specifiek en onafhankelijk kanaal. Zaak dus om op tijd te kijken wat de nieuwe richtlijn voor jouw organisatie betekent!

Wil je naast de anti-witwasrichtlijn ook de rest van de complianceberg beklimmen? Neem contact op met Ilham en lees ook eens het artikel over de 7 stappen van deze berg.

Governance, Risk & Compliance