Ondernemender denken bij NOC*NSF

Ondernemender denken bij NOC*NSF

Voor Nederlandse topsporters zijn er centra waar zij topsport, studeren en wonen kunnen combineren. Deze CTO’s (Centrum voor Topsport en Onderwijs) en NTC’s (Nationaal Training Centrum) zijn voor hun inkomsten sterk afhankelijk van wisselende subsidies. Welke nieuwe verdienmodellen zijn er mogelijk, zodat de centra minder afhankelijk van subsidies worden?

Door Danielle Gruijs, juni 2015

In de CTO’s (Centrum voor Topsport en Onderwijs) en NTC’s (Nationaal Training Centrum) wordt voor topsporters de ideale omgeving voor de combinatie topsport, studeren en wonen gecreëerd. Nederland kent 4 CTO’s – in Eindhoven, Heerenveen, Papendal en Amsterdam – en 4 NTC’s. De centra zijn voor hun inkomsten sterk afhankelijk van subsidies, die per jaar in hoogte verschillen. Dit heeft invloed op de mogelijkheden om te investeren en langere termijn plannen te maken.

Reden voor het NOC*NSF om via stichting Sport & Zaken advies te vragen aan Finext. Finexters delen vaker als vrijwilliger voor Sport & Zaken hun kennis uit het bedrijfsleven met de sportwereld.

Over-managed en under-energized

In een interactieve workshop gaan mensen uit de centra gezamenlijk aan de slag om nieuwe verdienmodellen uit te denken. Hoe kunnen de centra ondernemender worden, zodat de afhankelijkheid van subsidies vermindert?

“Als je uitgaat van vertrouwen, kun je vrijheid geven. Alleen dan gaan mensen verantwoordelijkheid nemen.”

“We zien vaak dat managers niet helpen bij de ontwikkeling van mensen, maar juist zorgen voor belemmering. Mensen worden over-managed en under-energized,” trapt Mark Bik van Finext af. “Binnen Finext hebben we een andere organisatievorm gekozen; in plaats van een hiërarchische structuur gaan we uit van het vakmanschap van de mensen. Zo stimuleren we het ondernemerschap en zijn we wendbaarder.”

De circle of trust

“De onderliggende vraag is ‘Wat is er nodig is om het maximale uit onze talenten te halen?’,’ gaat Mark verder. Finext heeft hiervoor de circle of trust ontwikkeld, zie figuur 1. ”Als je uitgaat van vertrouwen, kun je vrijheid geven. Alleen dan gaan mensen verantwoordelijkheid nemen.” Zo is er veel vrijheid rondom het vormen van een team. “Als team kunnen we zelf mensen aannemen, ook van buiten,” vertelt Helen Reedijk van Finext. “We moeten er dan echter wel voor zorgen dat deze nieuwe mensen ook tot hun recht komen.”

“Het gaat niet om blind vertrouwen,” waarschuwt Mark. “Vrijheid is geen vrijblijvendheid, hierin speelt transparantie een belangrijke rol. Binnen Finext zijn alle gegevens voor iedereen inzichtelijk; van de huur van het pand tot de salarissen en de verlies & winstrekening van elk team.”

Circle of Trust
Figuur 1. The Circle of Trust

De cirkel werkt volgens Mark echter ook de andere kant op. “Als de transparantie minder wordt, bijvoorbeeld doordat je je agenda continu afschermt, roept dat vragen op. Het vertrouwen wordt snel minder. De reactie in veel organisaties is dan om meer te gaan sturen, waardoor de vrijheid ook minder wordt.”

Eén van de deelnemers is benieuwd welke dilemma’s er zijn. “Het grote risico is dat je je focus verliest, omdat er zoveel mogelijk is. Steek je je energie en tijd wel in de juiste zaken?” zegt Maartje Segeren van Finext. “Het is belangrijk om elkaar steeds te blijven aanspreken,” vertelt Paul Sedee, ook van Finext. “Durf de kritische vragen te stellen.”

Durven loslaten

Een andere deelnemer vraagt zich af hoe belangrijk leiderschap is. “Heel belangrijk,” zegt Mark stellig. “Leiderschap ontstaat bij ons echter uit vakmanschap. Het zijn de vakidioten die er voor willen gaan en tegelijkertijd los durven laten. Zo laat je creativiteit en ondernemerschap tot uiting komen.”

Voor de CTO’s en NTC’s geldt dat zij werken met gemeenschapsgeld, waarover gerapporteerd moet worden. Tijdens een levendige discussie onder de deelnemers blijken er verschillende meningen te zijn over het afleggen van deze verantwoording. Is het een gebrek aan vertrouwen, of een logisch gevolg van het werken met gemeenschapsgeld?

Belemmeringen

De deelnemers vinden het een boeiend model, maar kunnen zij dergelijke ideeën ook binnen hun organisatie toepassen? Gevraagd naar de belemmeringen om hier stappen in te zetten, zijn er verschillende stromingen te onderscheiden. “Er heerst een overtuiging dat topsport geld kost en geen geld kan opleveren. Hierdoor staat accommodatie veel leeg,” zegt een deelnemer. “Van oudsher is men vooral bezig met de kostenkant,” beaamt een andere deelnemer. “Er wordt meer gekeken naar het reduceren van kosten dan naar de kansen om omzet te verdienen.”

“Kritisch kijken naar mijn agenda; welke overleggen kunnen eruit? Zo kan ik ruimte maken voor relatiebeheer”

Ook interne structuren vormen een belemmering. “We zitten veel vast in werkoverleg en vaste patronen, waardoor de werkdruk hoog wordt.” Niet alleen de hiërarchie, ook de onderling moeilijk uitwisselbare functies worden als barrière ervaren. “Het is een uitdaging om mensen te laten doen waar zij goed in zijn,” stelt een deelnemer. “Vaak helpt het om in rollen te denken, in plaats van in functies,” adviseert Mark.

Daarnaast vinden veel deelnemers dat de subsidievoorwaarden een beperkende rol spelen. Uit de discussie blijkt echter meer mogelijk te zijn binnen de kaders van de subsidies dan sommige deelnemers dachten. Een mooie kans voor de centra om gezamenlijk met het Ministerie te kijken op welke wijze hun expertise en accommodaties breder benut kunnen worden.

Hoe word ik morgen ondernemender?

Om de zoektocht naar nieuwe verdienmodellen handen en voeten te geven, gaan de deelnemers aan de slag met het uitdenken van concrete acties. Wat kun je morgen doen om een stap te zetten naar meer ondernemerschap?

Het verhogen van de inkomsten staat hoog op de actielijst van de deelnemers. Een deel van deze ideeën hebben weliswaar een hoge impact, maar zijn niet gemakkelijk uit te voeren. Denk aan het ontwikkelen van een gedeelde commerciële propositie met de sportbonden of het verkopen van het ‘Dutch model’ aan het buitenland. “De sportbonden hebben de exposuremogelijkheden, wij hebben de knowhow en infrastructuur,” legt een deelnemer uit.

Ook zijn er ideeën om de topsport anders in te richten en om aan te sluiten bij bestaande initiatieven in de breedtesport. Onder de naam ‘Transitie in de sport’ is er een inspiratiedag gepland over verdienmodellen en ledenstructuren in de breedtesport. Aanleiding hiervoor is een veranderende samenleving, waarin mensen minder lid willen worden van een vereniging. Een andere optie is optrekken met andere sectoren zoals muziek en dans. “Ook hier staat talent centraal, en moet er ondernemender worden gedacht,” zegt een deelnemer.

Andere commerciële ideeën zijn makkelijker te realiseren, zoals exploitatie van de accommodaties, het verkennen van de sponsormogelijkheden en het genereren van omzet door bijvoorbeeld bedrijfssport of een kookworkshop door een voedingsdeskundige.

Talentenzoekmachine

Daarnaast speelt het geven èn nemen van meer verantwoordelijkheid een grote rol in de ideeën. “Ik wil morgen kritisch kijken naar mijn agenda; welke werkoverleggen kunnen eruit? Zo kan ik ruimte maken voor relatiebeheer.” De deelnemers denken dat “werknemers in hun kracht zetten”, “gewoon doen” en “geen leidinggeven aan professionals” op het midden van de assen impact en makkelijk in te voeren liggen, zie figuur 2.

Impact Ease of Implementation
Figuur 2. Wat is de impact van het idee en hoe makkelijk is het in te voeren?

Een aantal acties zijn relatief eenvoudig in te voeren, terwijl ze een hoge impact hebben. De deelnemers denken aan het beter benutten van het netwerk, het neerzetten van een collectieve ambitie en een ‘talentenzoekmachine’. “Zo kunnen we ontdekken of de experts nog andere kwaliteiten hebben; wellicht heeft een voedingsdeskundige ook managementkwaliteiten,” legt één van de deelnemers uit. “Dit zijn de stappen om eerst op te pakken,” sluiten Helen en Maartje af. “Maar vergeet ook de ideeën uit het kwadrant links boven niet. Deze stappen vragen weliswaar meer tijd, maar hebben een hoge impact.”

Aan de slag

De deelnemers zijn enthousiast over de concrete ideeën om de CTO’s en NTC’s ondernemender te maken. “Het is goed om er zo mee geconfronteerd te worden,” concludeert een deelnemer. “We kunnen nu aan de slag. Het is daarbij wel belangrijk dat we met elkaar de geplande acties blijven opvolgen.”

Het verslag van de workshop “Ondernemender denken bij NOC*NSF” is ook verschenen op de website van Sport & Strategie, een vakblad over trends en ontwikkelingen in de (inter)nationale sport.

Meer inspiratie?

Wil je meer weten over de unieke manier van werken bij Finext? De volgende filmpjes geven je een impressie:

Download bijlage
Non-profit & Educatie